کارگاه‌های مادر و کودک فضایی را فراهم می‌کند تا خانواده‌ها در کنار مختصصین با تجربه کودک، با نیازهای رشدی کودکان خود آشنا شوند و از طریق بازی‌های هدفمند تعامل خوبی با آن‌ها داشته باشند.

مدت زمان زیادی نیست که ایده کارگاه‌های مادر و کودک در بین خانواده‌ها و مراکز آموزشی کودک شکل گرفته است و فضایی فراهم شده‌ است تا کودکان در کنار والدین خود زمان باکیفیتی را سپری کنند.

احتمالا شما هم از آن دسته والدینی باشید که به خاطر جهان پر مشغله امروز فرصت کمی داشته باشید تا با کودک خود وقت بگذرانید و در عین حال نگران هستید این موضوع بر روی شکل‌گیری دلبستگی ایمن و اعتماد کودک به شما تاثیر منفی بگذارد.

کارگاه مادر و کودک پرچین، با هدف افزایش کیفیت زیستی مادر و کودک و رشد مهارت‌های دوطرفه برای ساخت یک مسیر روشن و موفق برای فرزندان ایران زمین طراحی شده است و زیر نظر متخصصین باتجربه حوزه کودک و فرزندپروری برگزار می شود.

داشتن تجربه فرزند‌پروری برای خیلی از والدین جوان، تازه، پیچیده و پر از چالش‌های جدید است. این چالش‌ها گاهی با وجود منابع مختلف متنی و کارگاه‌های متنوع والدپروری که روز به روز هم بر تعداد آن ها افزوده می‌شود نتیجه‌ای جز گیجی و سردرگمی خانواده‌ها ندارد.

وجود گروهی از مادران با تجربه‌های مشابه و کودکان هم سن کنار شما می‌تواند اطمینان خاطر بیشتری برای به اشتراک گذاشتن تجربه‌ها و حل چالش‌ها به وجود آورد.

در کارگاه‌های والد و کودک، خانواده‌ها از فضای کنار هم بودن استفاده می کنند، در مورد تجربه‌های خود گفتگو می‌کنند و در مسیر فرزندپروری و رشد کودک خود یک فضای امن و مطمئن دارند.

در سنین 2 تا 3 سال نیاز به تعامل اجتماعی در کودکان شکل می‌گیرد و به همین جهت این دوره رشدی اهمیت بسیاری دارد. 

بعد از شکل‌گیری کلام در کودکان، تجربه چالش‌های جدید کنار همسالان، منجر به ارتقای مهارت‌های اجتماعی می‌شود، مثلا اینکه چطور وسایلشان را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و یا در برابر چیزی که نمی‌خواهند، نه بگویند. این مهارت تنها در صورتی شکل می‌گیرد که کودکان در معرض ارتباط با همسالان خود قرار بگیرند و فرصت تعامل و گفتگو داشته باشند. امروزه با افزایش تعداد خانواده‌های تک فرزند، نبود رابطه کودک با همسالان بیش از گذشته به چشم می‌آید و فقدان آن حس می‌شود.

کارگاه‌های مادر و کودک نه تنها فرصت کنار هم قرار گرفتن کودکان را فراهم می‌کنند، بلکه مربیان و تسهیلگران با ایجاد بستری برای گفتگوی کودکان، روند این تعاملات اجتماعی را نیز ارتقا می‌بخشند.

مشاهده محیط و آموزش غیر مستقیم، بهترین راه یادگیری است. زمانی که کودکان کنار هم هستند، همواره در حال مشاهده یکدیگرند. آن‌ها مهارت‌های کلامی، حرکتی، حل مسئله و … یکدیگر را زیر نظر می‌گیرند و برای یادگیری آن مهارت‌ها تلاش می‌کنند، بدون آن که به صورت مستقیم درگیر پروسه یادگیری باشند.

این نوع از یادگیری، بهترین و عمیق‌ترین روش ارتقای مهارت‌ها محسوب می‌شود و کارگاه‌های والد و کودک، از طریق غنی کردن محیط کودکان با بازی‌های هدفمند و چالش‌های جدید، سرعت یادگیری غیر مستقیم را در کودکان افزایش می‌دهند.

اگر تاکنون به کارگاه‌های مادر و کودک سر زده باشید، حتما با انواع مختلفی از کارگاه‌ها در این حوزه مواجه شده‌اید. امروزه کارگاه‌های مادر و کودک تنوع بسیای دارند و ما در اینجا می‌خواهیم با بررسی ویژگی‌های مختلف، به شما کمک کنیم تا مناسب‌ترین کارگاه مادر و کودک را برای کودک خود انتخاب کنید.

انتخاب مناسب‌ترین کارگاه والد و کودک علاوه بر تاثیرگذاری بر افزایش مهارت‌های فرزند شما، از اتلاف وقت و انرژی بیهوده هم جلوگیری می‌کند. گاهی حضور در یک کارگاه مادر و کودک غیر مناسب نه تنها تاثیر مطلوبی ندارد، بلکه پروسه رشدی کودک را نیز با اختلال همراه می‌کند.  پس توصیه می‌کنیم انتخاب کارگاه مادر و کودک را یکی از انتخاب‌های مهم خود بدانید و برای انجام آن، بررسی‌های لازم را انجام دهید.

تسهیلگران و مربیان، به حال خوب کودکان کمک می کنند. آن‌ها، در ارتباط مستقیم با کودکان ما هستند و نحوه عملکرد آنان، بی واسطه بر بازی‌ها و فعالیت‌هایی که کودکان در مهد کودک انجام می‌دهند تاثیر می‌گذارند.

مربیان و تسهیلگران به همراه کودکان، انرژی فضای بازی کودکان را شکل می‌دهند و اگر کودکان با مربیان و تسهیلگرانی پرانرژی، پرانگیزه و باحوصله در ارتباط باشند، انرژی خوبی از آن‌ها دریافت خواهند کرد.

مدل‌های مختلفی از بازی‌ها و فعالیت‌ها در کارگاه‌های مادر و کودک اجرا می‌شوند که با شناخت آن‌ها می‌توانید با اهداف کارگاه‌ها آشنا شوید. بازی‌ها بر اساس جنبه‌های رشدی کودک تقسیم‌بندی می‌شوند و بهترین روش برای ارتقای رشد مهارتی کودکان‌اند.

انواع مختلف بازی را می‌توان در چهار گروه زیر دسته‌بندی کرد:

• بازی‌های حسی
• بازی‌های حرکتی
• بازی‌های وانمودی
• بازی‌های اجتماعی

کارگاه‌های مادر و کودک بنابر اهداف مختلفی که دنبال می‌کنند می‌توانند در محیط‌های مختلفی برگزار شوند. کارگاه‌های مادر و کودک می‌توانند در فضای باز، فضای بسته و یا ترکیبی از هر دو حالت باشند. در ادامه به ویژگی‌های مختلف هر کدام از فضاهای برگزاری کارگاه‌های مادر و کودک می‌پردازیم.

کارگاه‌هایی که در فضای بسته برگزار می‌شوند عمدتا فاقد عناصری هستند که تمرکز کودک را حین انجام بازی‌ها و فعالیت‌ها به هم بزنند. کارگاه‌هایی که در فضای بسته برگزار شوند انجام فعالیت و بازی در آن‌ها با ترتیب و نظم بیشتری صورت می‌گیرد و کودکان همکاری بهتری خواهند داشت.

سالن‌هایی که به کارگاه‌های مادر و کودک اختصاص داده می‌شوند باید از نظر ایمنی (کف پوش ایمن، عدم وجود گوشه‌های تیز و …) و مساحت به نسبت تعداد نفرات مناسب باشند و در عین سادگی از رنگ‌های آرامش‌بخش برای کودکان برخوردار باشند. این نکته برای ایجاد احساس امنیت در کودکان اهمیت به‌سزایی دارد.

کارگاه‌های مادر و کودک در فضای باز با رویکرد طبیعت‌گرا طراحی شده‌اند؛ رویکردی که بر نقش اساسی طبیعت در رشد همه‌جانبه کودک تأکید دارد. حضور در محیط‌های طبیعی و تعامل با عناصری مانند درخت، سنگ، خاک، آب و حیوانات، حواس کودک را به‌صورت مداوم درگیر کرده و زمینه رشد شناختی و ادراکی او را فراهم می‌کند.

تقویت رشد حرکتی و مغزی

فضای آزاد امکان حرکت‌های متنوعی مانند دویدن، بالا رفتن، پریدن و کشف محیط را فراهم می‌کند. این فعالیت‌ها علاوه بر تخلیه انرژی و کاهش تنش‌های ذهنی، نقش مهمی در رشد مغزی و تقویت ارتباطات نورونی در سال‌های اولیه زندگی دارند.

تجربه حسی و شناختی عمیق‌تر

تماس با بافت‌های طبیعی مانند چوب، خاک و سنگ و شنیدن صداهای متنوع طبیعت، به رشد حسی کودک کمک می‌کند. تنوع رنگ‌ها، شکل‌ها و تغییر فصل‌ها نیز توانایی درک تفاوت‌ها و طبقه‌بندی ذهنی را در کودک تقویت می‌کند.

ارتباط با حیوانات و پرورش همدلی

تعامل با حیوانات در این کارگاه‌ها، علاوه بر تقویت حواس، موجب شکل‌گیری حس مسئولیت‌پذیری، همدلی و کاهش ترس‌های احتمالی می‌شود. این تجربه‌ها پایه‌ای عاطفی برای احترام و مراقبت از طبیعت در آینده ایجاد می‌کنند.

در مجموع، کارگاه‌های مادر و کودک در فضای باز فرصتی برای رشد جسمی، شناختی و عاطفی کودک در محیطی امن، پویا و الهام‌بخش فراهم می‌آورند. جایی که کودک آزادانه کشف می‌کند، تجربه می‌کند و رشد می‌یابد.

زمانی که کارگاه‌های مادر و کودک مختلف در کلاس‌ها و فضاهای سربسته برگزار می‌شدند، پرچین ایده‌ای جدید را در بین مجموعه‌های برگزارکننده مادر و کودک اجرا کرد: ” کارگاه‌های مادر و کودک در فضای آزاد ” 

اما فضای آزاد تنها ویژگی متمایز کارگاه‌های مادر و کودک پرچین نبود. ویژگی مهم‌تر، طبیعی بودن این فضای آزاد است که از رویکرد طبیعت‌گرای پرچین سرچشمه می‌گیرد.

رویکرد طبیعت‌گرای پرچین ابتدا با ورود کرونا و لزوم فاصله گذاری های اجتماعی در بین خانواده‌ها محبوب شد. رفته رفته، فواید بسیار زیاد حضور کودکان در طبیعت بر همگان احراز شد و ” طبیعت” به یکی از مطالبات اصلی خانواده‌ها تبدیل شد.

کارگاه های مادر و کودک پرچین از رده سنی 3 ماه تا 5 سال، پذیرای کودکان است و فضای 800 متری آزاد و طبیعی این کارگاه ها، بنابر نیاز رشدی هر گروه سنی تفکیک و طراحی شده است.

مزرعه پرچین از قسمت‌های مختلفی تشکیل شده است که کودکان می‌توانند با انجام بازی‌های مختلف حرکتی، در کنار داشتن حالی خوب، کودکانه و سرخوشانه، به ارتقای این مهارت رشدی بپردازند. رشد حرکتی در کودکان لازمه رشد مغز و ارتقای هوش چندگانه است. فعالیت‌های حرکتی از مهم‌ترین نیازهای کودکان امروز است که پرچین با داشتن یک مزرعه هزارمتری این فضا را برای آن‌ها فراهم کرده است.

خانه درختی، بخش سنگ‌نوردی و شبکه طنابی، تنه درختان، لاستیک‌های رنگی و فضای وسیع و تخت مناسب دویدن و سازه تعادلی، همگی بر رشد حرکتی کودکان موثرند.

رشد حرکتی در کودکان لازمه رشد مغز و ارتقای هوش چندگانه است. فعالیت های حرکتی از مهمترین نیازهای کودکان امروز است که پرچین با داشتن یک مزرعه هزارمتری این فضا را برای آن‌ها فراهم کرده است. خانه درختی، سایت سنگ‌نوردی و شبکه طنابی، تنه درختان، لاستیک‌های رنگی و فضای وسیع و تخت مناسب دویدن و سازه تعادلی، همگی بر رشد حرکتی کودکان موثرند.

کودکان با شروع این رده سنی آمادگی یادگیری مهارت‌های پیشرفته‌تر هستند؛ فعالیت‌هایی همچون نجاری و آشپزی که کودکان با انجام آن‌ها، صبر، افزایش آستانه تحمل و همکاری را طی یک پروسه تمرین می‌کنند. ارتباط با حیوانات و بازی‌های وانمودی نیز مانند رده سنی 2 تا 3 سال در این بخش وجود دارد.

ارتقای همه جانبه مهارت‌ها درفضای بازی‌های هدفمند کارگاه‌های مادر و کودک پرچین

حال که با ویژگی‌های مختلف کارگاه‌های مادر و کودک و نیاز رشدی کودکتان آشنا شدید و تصمیم گرفتید تا برای ارتقای مهارت‌های مختلف در یک کارگاه مادر و کودک شرکت کنید، زمان آن رسیده است تا به بررسی کارگاه‌های مادر و کودک موجود بپردازید. کارگاه‌های مادر و کودک پرچین یکی از گزینه‌های موجود در بین کارگاه‌های مادر و کودک شمال تهران است که در ادامه می‌خواهیم به معرفی آن بپردازیم.

کارگاه مادر و کودک پرچین، کیفیت بالای بازی‌های هدفمند در کنار حال خوب کودکان در فضای آزاد و طبیعی

پرچین به عنوان اولین مجموعه تخصصی کودک با رویکرد انسان گرا و دارای فضای طبیعی، اولین کارگاه مادر و کودک در فضای آزاد را با همین رویکرد و با تکرار الگوی مهدکودک خود، در محله اوین درکه تهران تاسیس کرد.

افزایش تمرکز کودکان

فضای کارگاهی پرچین که در کلاس‌های ” گلچین” و “نورچین” برگزار می‌شود، به نحوی طراحی شده است که کودکان حین بازی‌ها و فعالیت‌ها تمرکز داشته باشند و مدت زمان تمرکز به مرور افزایش پیدا کند. 

رشد همه جانبه کودکان

کودکان در فضای کارگاهی، با انجام فعالیت‌ها و بازی‌های متناسب با نیاز رشدی‌اش، حواس مختلفش تحریک می‌شود و منجر به رشد در ابعاد مختلف رشدی مانند رشد عاطفی، رشد حرکتی و … می‌گردد.

دانش‌افزایی و انتقال تجارب والدین

در کارگاه‌های مادر و کودک پرچین، دانش افزایی و ارتقای مهارت در حیطه والدگری و فرزندپروری اهمیت زیادی دارد؛ به همین علت در بسیاری از جلسات در خصوص مسائل مرتبط با رده سنی کودک، مربی و روانشناس کارگاه با والدین به گفتگو می‌پردازند. به اشتراک‌گذاری تجربیات والدین با همدیگر باعث اطمینان خاطر از مشترک بودن چالش‌ها و کم شدن استرس و اضطراب فرزندپروری می‌شود.

تجربه انتخاب‌گری برای کودک

کودکان در همه بخش‌های پرچین شامل نگاه انتخاب‌گری می‌شوند و می‌توانند فعالیت‌ها را متناسب با میل خود انتخاب کنند و انجام دهند. در پرچین، بازی‌ها و فعالیت‌ها با اجبار و زور و یا تشویق تسهیلگران و والدین به کودکان تحمیل نمی‌شوند و این برای پرچین موضوع بسیار مهمی است.

کودکان در پرچین به صورت خودانگیخته بازی می‌کنند. یادگیری خودانگیخته عمیق‌ترین نوع یادگیری است و به این معنا است که کودک با مشاهده، انتخاب می‌کند که چه چیزی را در چه سطحی یاد بگیرد.

فعالیت‌های کارگاهی کارگاه‌های مادر و کودک پرچین پس از بررسی منابع مختلف متنی و ایده پردازی تیم مشاوره (تجربه آکادمیک) و تسهیلگری (تجربه عملی) طراحی و اجرا می‌شوند.

هر کدام از فعالیت‌های متناسب با نیاز رشدی هر رده سنی طراحی میشوند و جنبه‌های مختلف رشدی را شامل می‌شوند. در طراحی و اجرای بازی‌ها و فعالیت‌ها سعی می‌شود از مواد طبیعی استفاده شود که ارتباط با طبیعت حتی در فضای کارگاهی نیز برای کودکان حفظ شود. در اجرای ایده‌ها، نگاه طبیعت دوستانه و استفاده از مواد قابل بازیافت همواره وجود دارد.

اندیشه تسهیلگری در فعالیت های آموزشی از تحقیقات کارل راجزر (1983) آغاز شد که نگرش انسانگرایانه او بر نیاز به ایجاد فضای کودک محور تاکید داشت. او عقیده داشت محیطی که متکی بر آزادی و رشد افراد باشد، امکان سازگاری بیشتری را با محیط فراهم آورد و بهتر می‌توانند در مدیریت محیط مشارکت کنند. 

تسهیلگر هم‌پای کودکان خاکی یا گلی می‌شود، کاوش می‌کند، خلق می‌کند، می‌سازد و خود نیز می‌آموزد. همه این‌ها در کنار کودک و از طریق کار با آن‌ها به دست می‌آید.

در این بخش تفاوت‌های مربی و تسهیلگر را از نگاه مدیر اجرایی مهدکودک، خانم هاجر رجایی بررسی کرده‌ایم:

” فرق عمده تسهیلگر و مربی، نوع نگاه به کودک است. از نظر تسهیلگر کودک یک موجود یادگیرنده است که خودش از نظر رشدی انگیزه یادگیری دارد و من به عنوان بزرگسال وقتی کنارش قرار میگیرم، مسئول آموزش او نیستم.در صورتی که مربی نگاهش به کودک این است که کودک نیاز دارد که برای رشدش آموزش ببیند. البته کودک نیاز دارد یک چیزهایی را یاد بگیرد ولی الزاما به آموزش مستقیم نیاز ندارد. تسهیلگر بستر را برای یادگیری فراهم می‌کند و با فراهم کردن فعالیت‌ها هم سوال‌های متناسب با نیازهای رشدی کودک را فراهم می‌کند و هم بستر کنجکاوی اش را غنی نگه می‌دارد.”

در نگاه آموزش مستقیم :

• مربی بیشتر خودش ایده پرداز و الگو دهنده است.
•  روند انتقال مطالب یک طرفه و فقط ازجهت مربی به سمت کودکان است.
• کودکان در اجرای الگوها و آموزش‌ها یکسان در نظر گرفته می‌شوند و ویژگی های فردی و منحصر به فرد آن ها دیده نمی‌شود.
• هدف آموزش مستقیم، انتقال دانش به کودک است.
• تسهیلگر متناسب با ویژگی‌های مختلف او و متناسب با موقعیت‌های مختلف، کنش اقتضایی دارد.
• روند انتقال مطالب در این مدل آموزش، از سمت تمامی افراد همراه با مشارکت و تعامل اتفاق می‌افتد.
• هدف آموزش غیر مستقیم وصل کردن دانش به تجربیات کودک است. 

همانطور که گفتیم، کیفیت حضور و مداخله تسهیلگر، یکی از مهمترین ویژگی‌های یک کارگاه مادر و کودک است. کارگاه‌های مادر و کودک پرچین با آگاهی از این امر، تمرکز زیادی بر روی پرورش تسهیلگران حرفه ای دارد. در ادامه توضیح خواهیم داد که تسهیلگران پرچین نیازمند چه آموزش هایی هستند، چه دوره هایی می‌بینند و چه نگاهی به کودک دارند.

تسهیلگری مهارتی تخصصی و چندبعدی است که به دانش روان‌شناسی و خلاقیت در ارتباط با کودک و والد نیاز دارد. رسیدن به این توانمندی بین ۳ تا ۶ ماه آموزش تخصصی می‌طلبد. افرادی که وارد دوره تخصصی تسهیلگری پرچین می‌شوند، پیش‌تر در رشته روان‌شناسی تحصیل کرده یا دوره‌های روان‌شناسی کودک را گذرانده‌اند.

دوره تخصصی آموزش تسهیلگری کارگاه‌های مادر و کودک شامل چهار مرحله است:

1. مطالعه منابع تخصصی کودک و تسهیلگری

در این مرحله کتاب‌ها و منابع مرتبط با رشد کودک، تسهیلگری در فضای باز و بسته و شیوه ارتباط با کودک معرفی و مطالعه می‌شود.

2. دوره فشرده حضوری

در این بخش، یک متخصص با تجربه تسهیلگری کودک، آموزش‌های عملی و تخصصی را به تسهیلگران آینده ارائه می‌دهد.

3. دوره مشاهده‌گری

شرکت‌کنندگان در کارگاه‌های مادر و کودک حضور یافته، عملکرد تسهیلگران را در تعامل با کودک و والد مشاهده و ثبت می‌کنند.

4. دوره اجرای آزمایشی

پس از ۲ تا ۴ هفته، تسهیلگران زیر نظر مدیر اجرایی وارد اجرای آزمایشی می‌شوند. در این مرحله مهارت‌هایی مانند شناخت نیاز کودک، نحوه تعامل، گزارش‌نویسی و ارتباط با والد ارزیابی می‌شود و در صورت تأیید تیم تخصصی، به عنوان تسهیلگر رسمی فعالیت خود را آغاز می‌کنند.

تیم تسهیلگری پرچین متشکل از تسهیلگران تخصصی فضای کارگاهی و تسهیلگران تخصصی فضای آزاد است و هر کدام متناسب با فضای کارگاه، از توانمندی های خاصی بهره مندند.

1. تسهیلگران پرچین نگاهی فرآیندمحور به کودک دارند و با تاریخچه رشدی و رفتاری هر کودک با او رفتار می‌کنند.
2. “تهیه گزارش” از فرآیند رشدی کودک، در پی نگاه عمیق و بدون قضاوت تسهیلگران و ثبت آن ها حاصل می‌شود.

لیست کارگاه‌های مادر و کودک مجموعه پرچین را در لینک نارنجی زیر مشاهده کنید و اگر برای ثبت نام کودک خودتون به راهنمایی نیاز دارید فرم سبزرنگ زیر را تکمیل کنید.